Email   Print

Share

Een prijs waar Afrika iets aan heeft

De Nobelprijs voor de Economie betekent goed nieuws voor Afrikanen

De Nobelprijs voor de Economie betekent goed nieuws voor Afrikanen.

Er is al veel gezegd over de uitverkiezing van de Amerikaanse president Obama voor de Nobelprijs voor de Vrede. De andere Nobelprijswinnaars hebben maar weinig aandacht gehad. Dat geldt vooral voor Elinor Ostrom, hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Universiteit van Indiana, die met Oliver E. Williamson de Nobelprijs voor de Economie 2009 heeft gekregen. De keuze voor Ostrom betekent misschien wel meer voor Afrikanen dan de erkenning die Obama heeft gekregen.

Om een duurzame exploitatie van land in Afrika te garanderen, is het heersende beleidsvoorschrift sinds de jaren zestig de privatisering van land in gemeenschappelijk eigendom. Dit was vooral een idee van neoklassieke economen onder leiding van Garrett Hardin. In 1968 schreef Hardin een beroemd essay over gedeelde bronnen, The Tragedy of the Commons (de tragedie van de meent). Daarin beargumenteerde hij dat op een collectieve dorpsweide doorgaans roofbouw wordt gepleegd, waarna die uiteindelijk onbruikbaar wordt. Immers: meer mensen gebruiken het gras zonder te betalen voor het onderhoud ervan.

Dit standpunt staat aan de basis van allerlei landhervormingen. De trend is duidelijk: een marktgeoriënteerde toegang tot de grond en de privatisering ervan. Het is een eenvoudige premisse: privébezit biedt de meeste zekerheid als het gaat om grondrechten, het is een prikkel voor duurzaam gebruik en vergemakkelijkt toegang tot krediet voor investeringen in landbouw en natuurlijke bronnen. Zo draagt privébezit bij aan een verhoogde productiviteit en een beter beheer van natuurlijke rijkdommen.

Inmiddels is echter aangetoond dat deze individualisering van gemeenschappelijk bezit niet de verwachte opbrengst bracht en dat de levensstandaard van de lokale bevolking er evenmin door is toegenomen. Uit onderzoek in Kajiado, een district in Kenia waar de individualisering van het eigendomsrecht werd nagestreefd door het opzetten van groepsranches, is bijvoorbeeld gebleken dat tussen 1982 en 1990 het grasland met ruim veertig procent is afgenomen. Dat heeft ertoe geleid dat de plaatselijke bevolking armer en kwetsbaarder werd. En dan zwijgen we maar even over de versnelde en buitensporige degradatie van het milieu.

Door Ostrom de Nobelprijs voor de Economie te geven, heeft het Nobelprijscomité aangegeven dat er een verschuiving van paradigma's heeft plaatsgevonden en dat Hardins theorie niet langer heilig is. Als gevolg daarvan moet de ontwikkelingsstructuur die op Hardins theorie is gebaseerd, plaatsmaken voor een meer coöperatief eigendomsstelsel. Ostroms onderzoek toont aan dat gemeenschapsgrond helemaal niet tot een tragedie hoeft te leiden. Als het land op niet-hiërarchische wijze wordt beheerd, kan dat leiden tot gedeelde voorspoed, mits er goede wetgeving is.

1 2 NEXT >>
view as a single page