Allan Schwarz

Summer Rayne Oakes, Amerikaanse ecomodemodel, televisiepresentatrice enactiviste, over natuurbeschermer Allan Schwarz

Summer Rayne Oakes | 123 januari/februari 2010 issue

Het begon allemaal met een email die ik vijf jaar geleden kreeg en die zo begon: ‘Bestaat u echt? Dan wil ik graag iets vertellen over mijn projecten in Mozambique.’ Een vreemde inleiding, vond ik. Maar toen ik verder las, kreeg het bericht steeds meer weg van een ouderwetse brief. Enthousiast vertelde de afzender over het werk dat hij tien jaar lang had gedaan in het hart van de Miombo-bossen in Mozambique. Daar had hij het Mezimbite Forest Center opgezet, een project voor duurzame ontwikkeling, bedoeld om de bossen van Afrika te helpen herstellen en een waardig bestaan voor de bewoners te garanderen. Ik kreeg het beeld van een toegewijd mens. De brief eindigde hartelijk met ‘de vriendelijke groeten van de muggen, Allan Schwarz’.

Allan Schwarz, van geboorte een Zuid-Afrikaan, heeft in zijn loopbaan als architect talrijke onderscheidingen gekregen. Hij heeft aan veel verschillende projecten meegewerkt, van het eiland Harumi in de Baai van Tokio en het Initiatief voor de Gebouwde Omgeving van de Aga Khan Foundation tot Gorongosa National Park in Centraal-Mozambique en South Street Seaport op Manhattan. Hij beschikt over zowel brede als diepgaande kennis en verenigt vele rollen in zich: van architect, ontwerper, kunstenaar en ecoloog van het tropische regenwoud tot adviseur voor duurzame ontwikkeling en sociaal entrepreneur. Dat alles leverde hem in 2000 de titel Ashoka Fellow op. In de jaren negentig doceerde hij aan het Massachusetts Institute of Technology, waar hij zijn baanbrekende visies vormgaf in een collegereeks met de titel Ontwerpen met de Natuur. Zijn universitaire werk was hem echter te universitair, om het zo maar te zeggen, en hij besloot terug te gaan naar Afrika en zijn lessen in de praktijk te brengen.

Kort na het einde van de burgeroorlog in Mozambique richtte hij in 1994 het Mezimbite Forest Center op, om de omgeving te inventariseren. Door de verwoestingen van de oorlog en door houtkap en verbranding voor brandhout en houtskool was er in het gebied al sprake van ernstige ontbossing. De laatste tijd gaat de ontbossing nog sneller, jaarlijks gaan bijna 220.000 hectares verloren, met name door illegale houtkap door landen als China. Allans conclusie is dat armoede de oorzaak is van het verdwijnen van het regenwoud, en daarom moeten we niet alleen ernaar streven de inheemse wouden te herstellen, maar moeten we ook de mensen die er leven stimuleren ze te beschermen. Dat doet hij in zijn projecten waarin hoogwaardige producten worden gemaakt van de grondstoffen uit het woud, terwijl tegelijkertijd meer aan het land wordt teruggegeven dan eruit wordt gewonnen. In Mezimbite maakt hij luxe meubels, keukengerei, sieraden en onderdelen voor muziekinstrumenten (zoals hobo’s van duurzaam beheerd edel hardhout) en biologische verzorgingsproducten op basis van natuurlijke olië n; daarnaast zijn er projecten voor armoedebestrijding door middel van CO2-compensatie.

Allans projecten zijn uniek doordat ze net als hij verschillende disciplines tegelijk bestrijken. Het Mezimbite Forest Center is zijn thuisbasis, maar hij houdt zich in heel Mozambique en Afrika bezig met herbebossing, onderwijs en duurzame ontwikkelingsprojecten voor gemeenschappen. Behalve zijn ontwerpen, die online verkrijgbaar zijn onder het label a.d. schwarz, leidt Allan een generatie van Afrikaanse ambachtslieden op tot meester in hun vak met respect voor het milieu.

In de vijf jaar dat ik nu met Allan samenwerk, heb ik in de meest onverwachte omstandigheden gemerkt dat zijn werk veel mensen aanspreekt. Aan een Zimbabwaanse taxichauffeur in Los Angeles, die het had over biodiesel en duurzame ontwikkeling, vroeg ik of hij wel eens van Allan had gehoord. Hij trapte op de rem en draaide zich zo snel om, dat het leek of zijn hoofd los zat. ‘Kijk,’ zei hij ernstig, ‘dát is nog eens een integer mens!’

Nog maar zeven maanden geleden stelde mijn agent mij tijdens een diner voor aan haar beste vriend David, een Zuid-Afrikaan met een import-exportbedrijf in goederen uit zijn eigen land. Weer liet ik Allans naam vallen en David verslikte zich bijna in een slok wijn: ‘Natuurlijk!’, zei hij. ‘Ik ben door Allan op het idee van mijn eigen bedrijf gekomen.’ En nog niet zo lang geleden kreeg ik een telefoontje van een vriend uit San Francisco, die bezig was met REDD-projecten voor Kameroen. ‘Summer,’ begon hij, ‘iemand met wie ik in Kameroen werk, herinnert zich een man die daar jaren geleden bomen heeft geplant. Schwarz heette hij. Is dat de man met wie jij samenwerkt?’.

Het is een vreemd idee om, nu ik Allan beter heb leren kennen en met hem heb samengewerkt, terug te denken aan dat eerste berichtje dat ik vijf jaar geleden in de mail vond. Als ik die email niet had geopend of niet serieus had genomen, had ik nooit iets geweten van al het werk dat hij heeft gedaan, de miljoenen bomen die hij heeft helpen planten, de scholen die hij heeft helpen bouwen, de ontwerpen die hij heeft ontwikkeld, de levens die hij heeft aangeraakt. Misschien had ik hem een email moeten sturen: ‘Als jij echt bestaat, Allan Schwarz, dan hebben we meer mensen nodig zoals jij.’