Email   Print

Share

Natuurlijk genezer

Andrew weil over Victoria Maizes, die geintegreerde geneeskunde gemeengoed maakt.

Stacey Kalish | 113 januari/februari 2009 issue

Iedere nieuwe specialisatiegroep bij het Arizona Center of Integrative Medicine (Centrum voor geïntegreerde geneeskunde van Arizona) begint met een inwijdingsritueel. De deelnemende artsen in opleiding gaan in een kring staan en één van hen krijgt een bol wol. De deelnemer legt uit waarom hij of zij aan deze studie begint, wikkelt de draad om zijn of haar pols en gooit de bol naar een van de anderen. Iedereen in de kring komt aan de beurt en vertelt zijn of haar beweegredenen. Als alle deelnemers met elkaar zijn verbonden door een ingewikkeld web van kriskras lopende draden, worden de draden doorgeknipt en maken ze er een armband van, die ze dragen zolang de opleiding duurt: twee jaar. Het ritueel is symbolisch voor Victoria Maizes’ doelstelling. Als directeur van het Arizona Center for Integrative Medicine wil ze verbanden leggen – tussen lichaam en geest, Oost en West, arts en patiënt – en de principes van geïntegreerde geneeskunde verbinden met de huidige klinische praktijk. ‘Geneeskunst en geneeskunde horen bij elkaar’, vertelt Maizes. ‘Ze horen bij de rechter- en de linkerhersenhelft en je moet soepel van de een op de ander kunnen overschakelen om die tegenpolen met elkaar te verweven.’

Maizes heeft de tegenpolen zelf ook met elkaar verweven: ze werkte aanvankelijk bij een grote, bedrijfsmatige zorginstelling, maar later stapte ze over naar de geïntegreerde geneeskunde, een holistische beweging waarin traditionele Westerse therapieën worden gecombineerd met alternatieve en complementaire behandelvormen.

Sinds haar huisartsenopleiding aan de universiteit van Californië in San Francisco en de twee jaar durende specialisatie werkt 10,5 jaar bij het Centrum. Het werd in 1994 geopend door de bekende arts en schrijver Andrew Weil, die Maizes na afloop van haar specialisatie vroeg om directeur te worden. Onder haar leiding is de beperkte opleidingscapaciteit van vier artsen in opleiding per jaar uitgebreid tot honderddertig specialisatieplaatsen met zo’n vijfhonderd postdocstudenten.

Het Centrum is gevestigd in een crèmekleurig gebouw in regionale stijl op de hoek van een met cactussen omzoomde straat. Maizes komt net van een yogales en haar slanke figuur en evenwichtige houding verraden jarenlange training. Ze is open en heeft diepblauwe ogen en een gulle lach. Met een kop groene thee voor zich op een houten vergadertafel vertelt ze over de kunst van het vertellen in de geneeskunde.

Maizes is ervan overtuigd dat iemands levensgeschiedenis vaak de sleutel is tot genezing. Ze zag dat al vroeg in haar medische opleiding in, toen ze het niet meer voldoende vond alleen de symptomen van een patiënt te begrijpen en ze nieuwsgierig werd naar de patiënt zelf. Ze vond dat ze de hele patiënt moest kennen om te begrijpen wat er met een deel van hem of haar mis was. ‘Ik vroeg me af of er een verband bestond tussen levensgeschiedenis en gezondheidstoestand. Waarom kwam de een met suikerziekte bij me, de ander met een hoge bloeddruk en weer een ander met nog iets anders? Zou ik uit hun levensgeschiedenis iets kunnen opmaken?’ In alle kasten en aan alle muren van de kamer zijn levensgeschiedenissen zichtbaar in de vorm van aandenkens en cadeautjes. Het intrigerendste zijn de hangende Amerikaans-Indiaanse trommels waaraan allerlei voorwerpen zijn vastgemaakt. Maizes vertelt dat ze afkomstig zijn van het trommelritueel, ook een initiatieceremonie voor de specialisatieopleiding. Na een korte trommelsessie wordt iedereen gevraagd iets persoonlijks op het vel van de trommel te prikken. Er is een envelop met een paar dollar waarop staat: openen in geval van nood. Die is erop geprikt toen de opleiding in financiële moeilijkheden verkeerde. Een rode frisbee is het cadeautje van een fanatieke frisbee spelende arts om niet te vergeten plezier te houden in de geneeskunde. Verder zijn er onder meer bokshandschoenen, karikatuurtekeningen van Weil en een Notenkraker-pop. ‘Bij alles hoort een verhaal’, zegt Maizes lachend.

Geïntegreerde geneeskunde, waarin traditionele Westerse geneeskunde wordt gecombineerd met een breed scala van alternatieve en Oosterse geneeswijzen, geniet nog steeds weinig bekendheid. Toch zijn er sporen van terug te vinden in ziekenhuizen, universiteiten en medische opleidingen. Uit een onderzoek uit 2004 van het Amerikaanse Nationale Centrum voor Aanvullende en Alternatieve Geneeswijzen en het Nationale Centrum voor Gezondheidsstatistieken bleek dat een op de drie Amerikanen weleens gebruik heeft gemaakt van een vorm van alternatieve geneeswijze. Maar iedere beginnende beweging krijgt kritiek, zo ook de geïntegreerde geneeskunde. ‘Er zijn nog altijd mensen die zich er fel tegen verzetten, die vinden dat de wetenschappelijke basis niet stevig genoeg is voor de introductie van deze geneeswijzen en dat de geneeskunde zich uitsluitend op onomstotelijk bewezen feiten mag baseren’, vertelt Maizes.

Geïntegreerde geneeskunde is een op genezing gerichte geneeswijze waarin naar de hele persoon wordt gekeken – lichaam, verstand en geest – terwijl de nadruk ligt op de therapeutische relatie. ‘Het lichaam wordt niet meer beschouwd als een machine die moet worden gerepareerd als hij het niet goed doet’, legt Maizes uit. ‘Er wordt juist uitgegaan van het fantastische, aangeboren genezende vermogen van het lichaam. Er kan wel eens sprake zijn van een obstakel voor genezing en dat proberen we dan te begrijpen, maar we erkennen dat de genezing niet van buiten komt, maar een functie van het lichaam is.’

De geneeswijze bestaat uit de ontwikkeling van een sterk geïndividualiseerde benadering van de patiënt. Zo kwam er een vrouw van vierenveertig met borstkanker voor hulp tegen de bijwerkingen van chemotherapie. Omdat ze suikerziekte had, kreeg ze ernstige complicaties bij de chemokuur, waardoor ze herhaaldelijk op de intensive care belandde. Haar oncoloog had gezegd dat het te riskant was om door te gaan met chemotherapie.

Toen ze in de kliniek voor geïntegreerde geneeskunde kwam, smeekte ze: ‘Ik heb vier kinderen, ik móét een agressieve behandeling krijgen om beter te worden.’ Er werd een behandelplan opgesteld van wekelijkse acupunctuur en dagelijkse zelfhypnose tegen de misselijkheid en het braken als gevolg van de chemokuur. Dankzij die twee hulptherapieën kon ze zonder verdere ziekenhuisopnames haar chemokuren afmaken.

Dit is maar één geslaagd voorbeeld van het gebruik van geïntegreerde geneeskunde bij de bestrijding van kanker’, meent Maizes. ‘Er zijn verscheidene methoden om de bijwerkingen van chemokuren tegen te gaan, zodat de patiënt de kuur kan afmaken en de kans op genezing groter wordt.’

Naast deze benadering pleit Maizes voor biologische voeding. Toen ze nog aan Barnard College in New York studeerde, volgde ze een college Gezondheid en Maatschappij. Ze was direct geboeid door het onderwerp – hoe mensen te helpen gezond te blijven – en stelde een hoofdvak samen rond het thema gezondheid en volgde een basisopleiding geneeskunde. ‘Eigenlijk begon ik al aan geneeskunde met de instelling om mensen te willen helpen gezonder te leven’, bedenkt ze.

In de jaren tachtig werkte ze bij Kaiser Permanente in Noord-Californië, maar toen het tempo steeds hoger werd in ‘de tredmolen’ van de zorg, zoals ze het zelf noemt, besefte ze dat ze niet langer wilde werken in de ‘snelle geneeskunde’. (De consultduur werd verkort, zodat artsen zoveel mogelijk patiënten konden spreken.) ‘Ik kreeg soms mensen binnen met een ellenlange lijst klachten’, weet ze nog. ‘Die hadden dan suikerziekte, hartfalen, rugklachten, uitslag en last van depressiviteit. Ik vond gewoon dat ik in zo’n korte tijd mijn vak niet goed kon uitoefenen bij zulke complexe klachten. Zo kon ik niet naar eer en geweten werken.’ Toen ze hoorde van de opleiding geïntegreerde geneeskunde aan de universiteit van Arizona, haalde ze haar man snel over om met hun drie kinderen naar Tucson te verhuizen, waar ze nog steeds wonen.

In het Centrum worden artsen van over de hele wereld opgeleid. Het nieuwste programma bestaat uit 250 uur op het niveau van artsen in opleiding. Acht universiteiten hebben toegezegd deze volledige cursus verplicht te stellen voor al hun artsen in opleiding. ‘We willen het accent in de studie medicijnen zo verleggen, dat artsen over deze kennis kunnen beschikken en hun patiënten een aantal opties kunnen aanbieden’, legt Maizes uit. ‘Sommige mensen willen misschien gewoon een pil, maar anderen zullen zeggen: “Goh, dus als ik anders ga eten en me meer beweeg, hoef ik misschien geen pillen te slikken?” En daartussenin is nog van alles mogelijk.’

Neem het geval van de achttienjarige scholier Bobby. Volgens zijn ouders was hij een leuke jongen en een uitstekende leerling. Hij deed aan hardlopen en honkbal. Op een gegeven moment liep hij een virusinfectie op en had last van ontstoken bijholten. Na een keer hard niezen kreeg hij zware hoofdpijn. Hij kreeg antibiotica, waardoor de acute ziekte overging, maar de hoofdpijn werd steeds erger. Hij moest naar een neuroloog, waarna nog vele specialisten volgden. Hij kon niet meer naar school, raakte in een depressie en kreeg een tic. Toen hij drie jaar later in het Arizona Center for Integrative Medicine kwam, gebruikte hij twaalf verschillende medicijnen, waaronder antidepressiva, anti-epileptica en antipsychotica. En nog steeds had hij voortdurend last van barstende hoofdpijn.

Toen Bobby’s dossier werd besproken tijdens een patiëntenvergadering in het Centrum, zei een osteopaat dat hij Bobby wilde onderzoeken. Na zijn eerste behandeling had Bobby veel minder pijn. Na de tweede osteopathische behandeling waren zijn hoofdpijn en zijn tic helemaal weg. Hij kon zonder medicijnen de draad van zijn leven weer oppakken. ‘Ik zeg niet dat osteopathie de enige aangewezen behandeling is,’ zegt Maizes, ‘maar als je niets weet van manuele therapieën en dergelijke, is het enige alternatief pillen voorschrijven of opereren. Dit is een voorbeeld van iemand die een heel ander leven had gekregen als hij geen alternatief voor pillen had gevonden.’

Maizes heeft de periode van haast-geneeskunde achter zich gelaten. Voor een eerste consult met een patiënt neemt ze nu anderhalf uur de tijd. ‘Geïntegreerde geneeskunde betekent in de allereerste plaats dat je degene die tegenover je zit, probeert te begrijpen’, stelt ze. Vanuit deze persoonlijke arts-patiëntrelatie ? die Maizes ‘twee deskundigen bij elkaar’ noemt ? ontstaat de mogelijkheid van onderzoek. Ze citeert Weil: ‘Alles wat je opmerkt bij die individuele bijeenkomsten vormt de kern die tot onderzoeksvragen leidt.’

Neem de zaak van het cranberrysap. ‘Ik krijg veel patiëntes met borstkanker en een van de nare bijverschijnselen is lymfoedeem: zwelling van de arm doordat de lymfklieren zijn beschadigd of verwijderd’, legt Maizes uit. ‘Ik hoorde van een patiënte van me dat ze elke dag een glas biologisch cranberrysap was gaan drinken en merkte dat het lymfoedeem volledig verdween. Ik kende geen gegevens die dat ondersteunden, en had er ook nooit een onderzoek over gezien, maar tegen andere patiënten met lymfoedeem vertelde ik haar verhaal. Ik voegde eraan toe dat het niet bewezen was en dat ik niks kon garanderen. Maar het was interessant genoeg om te proberen. Een aantal deed dat en het bleek te werken. Ik wil daarmee niet zeggen dat biologische cranberrysap geneeskrachtig is, want dat is beslist niet bewezen, maar ik heb het verhaal wel verteld aan de voedingsdeskundige van onze faculteit en die van het Kankercentrum van Arizona, en het zou fantastisch zijn als we geld konden krijgen voor onderzoek.’

Een van de belangrijkste doelstellingen van de beoefenaren van geïntegreerde geneeskunde is mensen te helpen anders te gaan leven. ‘Er moet een grote maatschappelijke verandering komen, en volgens mij komt die ook, maar het zou beter zijn als die werd ondersteund door beleid en veranderingen in de gezondheidszorg’, stelt Maizes. Ze heeft een uitgesproken mening over het ‘ernstig gefragmenteerde stelsel voor gezondheidszorg’ in de VS, ‘waarin geen waarde wordt gehecht aan langdurige arts-patiëntrelaties’.

Maizes is overtuigd van de noodzaak om jongere generaties te wijzen op gezondere eetpatronen, lichaamsbeweging en ontspanningsoefeningen. ‘Stress zal niet verdwijnen en voor de gezondheid zijn gebeurtenissen die positieve stress opleveren net zo slecht als gebeurtenissen die negatieve stress opleveren. Trouwen en scheiden zijn even grote stressfactoren voor je lichaam. ‘Het gaat erom mensen te leren hoe ze tot rust moeten komen en zich van zichzelf bewust kunnen worden als ze uit hun evenwicht zijn,” vertelt Maizes. Haar uiteindelijke doel is even eenvoudig als ambitieus: ‘We hopen dat het op een gegeven moment niet meer geïntegreerde geneeskunde wordt genoemd, maar gewoon geneeskunde.’

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief Save/Share: