Dansen met verandering
Gedicht van Ben Okri, speciaal voor Ode,
Ben Okri
| 95 april 2007 issue
‘Verandering is goed, maar geen verandering is beter’ –
Het weerklonk in de hoge zaal
zoals het stil heeft gegalmd
van eeuw tot eeuw.
Het galmde langs het gelaat
van strenge meesters, dichters
en weledelzeergeleerden
in slaap in hun blinde hogeschool.
Verandering is goed;
Newton ontvouwde de rotsvaste wetten
en gaf onze blik nieuwe ruimte.
Zijn erfenis werd tot één
onder tijden van splitsing en strijd.
Een schuilplek en een diepe bron
moeten je behoeden voor het woeden
van wind en de gloed van woestijnen.
De kloostergang verbreedt zich:
de akker wijkt voor nieuwe bomen
en nieuwe jubelkreten;
dromerige torens dromen niet
langer van hetzelfde;
boeken in steen gebeiteld, en motto’s
geboren uit een rauw gebeuren
laten ons denken verdorren;
vrijheid heeft onvrijheid gebaard
de rede kraait victorie
over de mateloos flitsende geest.
Waar geen verandering beter is, verdroogt de lucht.
Oud gezang blijft oud, behoed voor
de duivels aan de poort,
maar de botten verbleken, en verstijfd
danst het brein minder frivool
de andere tijd binnen, de mooiere vlucht.
Verandering is een god die Herakleitos
in de oudheid zag in de rivier.
En als we alles hetzelfde houden,
dringt beneden ons die rivier door
de god dringt zijn zachte, droeve ironie op
aan onze ogen, blind voor de drommen
van duivels aan de poort.
De rivier stroomt, de akkers brengen
vreemde andere zwammen voort,
het magazijn brengt nieuwe boeken
in de woekermarge van de oude.
En de rede, gevangen in motto’s
in staal gevat, valt zichzelf aan
als een gekooide tijger, en sluipt
langs de verengde grenzen
van een verkrimpend bestaan,
verkrimpend vanwege de gruwel
van de duivels aan de poort.
Zingen is zoet; muziek aanbidt verandering;
dichters bidden tot de godin van de gril;
wiskundigen slaan van hun ankers
in een land waarin geen verandering
een ruige rivier vol factoren is.
Verandering verlokt de liefde;
zelf onveranderlijk.
De tijd, sereen, blijft onberoerd
door wilskracht en gewilde motto’s.
De wereld groeit, verkrimpt,
op eigen gezag, eigen koers;
de rivier laat alles dansen
op muziek die ze nooit begrepen
in hun tempo.
En de reuzen die muren opwerpen
als bastion tegen de Tijd
en de kaalslag van woestijnen
merkten eenmaal in slaap
dat hun muren verandering waren geworden
verplaatst, vergaan, verwekker
van dingen die ze vrezen.
Nee, erger: wat ze vrezen
sijpelt stiekem naar binnen
of siepelt door de lucht,
had de grenzen veranderd
van hun rigide gesprekken.
Muren vragen om verovering.
Ten slotte sluiten muren in
wat aan demonen buiten moest blijven;
want de demonen veranderen gewoon
in reuzen, groeien stil binnen, als kanker.
Een oase trekt het oog als je hongert.
Vrijplaatsen, door roem omstraald,
trekken wrok als je pech hebt,
als het tegen zit, als je niks hebt,
bij al degenen die buiten blijven
in de donkere nacht van vandaag.
Alom kometen, planeten en sterren
in werveling;
de kosmos krimpt en groeit,
droomt en vloeit,
in de ijzeren greep van verandering;
alom verkruimelen levens, koninkrijken
vervallen bedaard, storten in -
uitgeput natuurlijk,
vorstenhuizen geven gretig de geest,
torens razen in de maatloze cadans
van schimmelende honger,
continenten drijven uiteen,
volkeren herkennen elkaar niet meer
en de oorlog vreet vaders en tere zusjes,
en huizen vallen over elkaar,
en wegen slaan ontaarde taal uit.
Normaal is de zucht naar een kalme plek
waar rust altijd heerst,
waar koel water stroomt,
concerten muziek en zwier schenken
waar het brein kristallen beziet,
pure vormen, stoere sagen, verweven tonen
en boeken met geheime gedachten
stil op hun muffe pagina’s.
Normaal is de zucht naar het serene
en bloeiende tuinen in fraaie orde
de brede beuken van Vergilius
de verloren blije dagen van de wijzen
die wijs waren in het besef
dat het brein niet alles kan omvatten,
maar glimlacht naar het oneindige.
Maar de rivier stroomt, en wij dus ook.
Verandering is een blije god die Herakleitos
in de gouden rivier heeft gezien.
Breng licht want de wereld wordt duister;
breng licht want de wereld wordt duister.
Geen verandering is goed, maar een zwierige dans
met verandering is beter.
Ben Okri is een Nigeriaanse schrijver en dichter. Zijn boek De hongerende weg werd bekroond met de Booker Prize. Hij schrijft geregeld voor Ode.
