Email   Print

Share

Voorwoord

Soms vraagt de goede zaak om een bijna nietsontziende benadering in het belang van een hoger doel

Mijn keuze voor een studie na de middelbare school was eigenlijk negatief. Ik streepte allerlei mogelijkheden af en kwam uiteindelijk uit op rechten. Rechten biedt een brede opleiding die niet alleen leidt naar de advocatuur, maar ook naar het bedrijfsleven of zelfs – in mijn geval – naar de journalistiek. Eén van de dingen die mij het meest is bijgebleven van de rechtenstudie is het belang van de nuance. Zaken zijn zelden zwart of wit en ik leerde dat in het recht begrippen als ‘redelijkheid’ en ‘billijkheid’ centraal behoren te staan. Het recht en de jurisprudentie staan in dienst van de samenleving en wijzen daarom voortdurend naar respect, voorzichtigheid en matiging. Ik beken dat ik die waarden beter ben gaan zien naarmate ik meer ervaring opdeed met meningsverschillen en conflicten. Er bestaat een groot verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen en het is vaak in het belang van je eigen gemoedsrust om niet het onderste uit de kan te willen halen. Ook wat dat betreft, heb ik veel geleerd van een paar van mijn beste vrienden die als advocaten meestal niet op weg zijn om voor hun cliënt bij de rechter hun gelijk te halen, maar juist proberen een vergelijk te vinden tussen tegengestelde meningen. Soms heb ik hen, in mijn passie, die redelijke benadering wel eens verweten. Maar een paar haren minder en grijzer verder, weet ik dat zij oprecht een hoger belang dienen. Vanuit dat besef heb ik vaak met enig afgrijzen gekeken naar de Amerikaanse praktijk om rechtszaken te voeren over de meest onzinnige schadevergoedingen. Het lijkt wel of de redelijkheid is verbannen uit dergelijke processen. Er is veel voor te zeggen dat de Amerikaanse samenleving beter af zou zijn als er een zekere rem zou bestaan op procederen. Een paar weken geleden zat ik in Los Angeles tegenover een advocaat die – met succes – in de Verenigde Staten vele van die heethoofdige procedures heeft gevoerd. En ik besefte dat dezelfde ‘onredelijke’ gedrevenheid waarmee hij al vele zaken won en waarmee hij nu de klimaatverandering via de rechter een halt wil toeroepen, een redding voor de mensheid kan betekenen. Het is een dilemma dat ik ook herken in het streven van Ode. Ode staat voor vernieuwing. En het is steeds de vraag waarom we geleidelijk en redelijk – en niet rechtstreeks – op weg zouden gaan naar een situatie die uiteindelijk voor iedereen beter is. Als we bijvoorbeeld vandaag schone auto’s kunnen produceren, waarom zouden we daar dan nog tien jaar of langer op wachten? Soms vraagt de goede zaak om een bijna nietsontziende benadering in het belang van een hoger doel. Ik ontmoette een advocaat die ervan overtuigd is dat de dreiging van de klimaatverandering om zo’n aanpak vraagt. Ik denk dat hij gelijk heeft en ik respecteer zijn moed. En de voor mij boeiende conclusie is dat je met het mooie ideaal van redelijkheid dat noodzakelijke doel niet altijd kan verwezenlijken.