Email   Print

Share

Basketbal van het hoogste niveau

Topsporter blikt terug.

In Ode 32 schreven we uitvoerig, dat sport een mystieke ervaring kan zijn. Vruchtbare Aarde (mei/juni 2000) herinnert aan een van 's werelds grootste basketballers die dergelijke ervaringen in zijn autobiografie heeft geschreven. Het gaat om Bill Russell, die in de jaren vijftig en zestig grote successen boekte. In dertien jaar tijd werd zijn club - Boston Celtics - elf keer Amerikaans kampioen, Russell kreeg vijf maal de prestigieuze onderscheiding van 'meest waardevolle speler' en vorig jaar ontbrak zelfs Bill Clinton niet op de hommage die Russell dertig jaar na zijn afscheid ontving. Vruchtbare Aarde citeert gretig uit Russells autobiografie Second Wind: The Memoirs of an Opinionated Man (Random House, 1979) waarin hij gedetailleerd beschrijft wat hij tijdens zijn carrière nooit heeft verteld: dat de échte hoogtepunten van het spel zich afspeelden op een niveau dat verder reikte dan het fysieke of zelfs het mentale. Tijdens enkele van zijn kampioenswedstrijden en finales ervoer Russell perioden waarin hij voelde dat alle spelers op het veld 'als het ware werden opgetild - en dan begon het spel pas echt. Een eb-en-vloedbeweging, die je eraan herinnerde hoe ritmisch en muzikaal basketbal in wezen kan zijn. Op dat soort momenten dacht je: "Dit is het - hier gaat het om, dit moeten we zien vast te houden."'

Russell constateert, dat deze momenten zich uitsluitend voordeden wanneer het voor beide ploegen van het allergrootste belang was om te winnen. Tegelijk verloren winst en verlies hun betekenis op die werkelijke hoogtepunten. Als de spelers van de tegenpartij spectaculaire acties ondernamen, wilde hij dat ook hún schoten erin gingen. Een fragment: 'Het feit dat je je in de hitte van de strijd niet meer competatief voelt, is op zichzelf al een wonder. Je speelt op de toppen van je kunnen, je longen lijken tijdens het rennen naar buiten te komen - en toch voel je geen pijn. Het tempo lag zo hoog, dat iedere schijnbeweging, blokkade en pass verrassend was. Tegelijkertijd kon niets me verrassen. Het was haast alsof we in slow motion speelden. Alsof ik aanvoelde hoe de tegenaanval zich zou gaan ontwikkelen en waar de volgende worp vandaan zou komen. Nog voor de tegenaanval goed en wel op gang was, zag ik die zo duidelijk aankomen, dat ik mijn teamgenoten wel had willen toeschreeuwen: "Daar komt ie!", maar ik wist dat alles meteen zou veranderen als ik dat deed. Dat soort voorgevoelens bleek onveranderlijk juist. Ik had niet alleen het gevoel al mijn teamgenoten te "kennen", maar ook de tegenspelers - zoals ze allemaal ook mij kenden. Dit waren de momenten waarop ik de rillingen langs mijn rug voelde lopen. Van de vijf tot tien keren dat een wedstrijd op dit bijzondere niveau eindigde, kon het mij letterlijk niet schelen wie er had gewonnen. Ook als we hadden verloren, zou ik me zo vrij hebben gevoeld als een adelaar hoog in de lucht.' Russell herinnert zich ook door welke momenten de spelers uit dat topniveau werden gehaald: een beslissing van de scheidsrechter die er helemaal naast zat. 'Op een keer werd ik in een run onderbroken door een beslissing in mijn voordeel, die me zo irriteerde dat ik protesteerde. Ik mag dan drie vrije worpen hebben gekregen, maar de betovering van het spel was weg. Je moest maar weer afwachten of je "het" weer terug zou krijgen. Het enige wat je kon doen, was op je allerbest blijven spelen en hopen. Hopen dat die momenten zich weer zouden voordoen. Daar lag mijn diepste motivatie om me helemaal te geven.'